Ka pyetje që nuk kërkojnë thjesht përgjigje, por guxim. Kjo është një prej tyre. Sepse kur pyesim nëse njeriu është natyrshëm i mirë apo i keq, në të vërtetë nuk po flasim për njerëzimin në përgjithësi—po flasim për veten tonë. Për atë që jemi kur askush nuk na sheh. Për atë që zgjedhim kur nuk ka rregulla.
Thomas Hobbes do të thoshte se përgjigjja është e errët. Ai e shihte njeriun si një qenie të udhëhequr nga frika, dëshira dhe instinkti për mbijetesë. Në botën e tij, pa ligje dhe pa rend, njeriu bëhet armiku i njeriut. Jo sepse është i lindur i keq në kuptimin moral, por sepse është i detyruar të luftojë për veten. Në një botë pa kufij, çdo njeri bëhet një kërcënim.
Por kjo ide, edhe pse e fortë, lë një ndjesi të ftohtë. Sepse nëse jemi thjesht egoistë që kërkojnë të mbijetojnë, si shpjegohet sakrifica? Si shpjegohet fakti që dikush zgjedh të ndihmojë një të huaj pa asnjë përfitim?

Këtu hyn Jean-Jacques Rousseau, me një zë krejt tjetër. Ai besonte se njeriu lind i mirë. I pastër. I lirë. Dhe se është shoqëria ajo që e shtrembëron. Ai nuk e shihte të keqen si diçka të lindur, por si diçka të mësuar. Sipas tij, momenti kur njeriu fillon të krahasohet, të konkurrojë, të kërkojë më shumë se tjetri—aty fillon edhe humbja e pafajësisë.
Por edhe kjo nuk është e plotë. Sepse nëse njeriu është natyrshëm i mirë, pse e zgjedh të keqen edhe kur ka mundësi të bëjë të mirën?
Ndoshta përgjigjja më e sinqertë nuk është në njërin ekstrem. John Locke na afron më shumë me realitetin. Ai nuk e idealizon njeriun, por as nuk e dënon. Ai e sheh si një qenie që formohet—nga përvoja, nga mjedisi, nga zgjedhjet. Një qenie që nuk është e përfunduar që në lindje, por që ndërtohet çdo ditë.
Dhe ndoshta këtu qëndron e vërteta më e vështirë: njeriu nuk është as i mirë, as i keq—por i aftë për të dyja. Brenda çdo individi ekziston një luftë e heshtur. Një zë që shtyn drejt empatisë, dhe një tjetër që tërheq drejt egoizmit. Nuk është një betejë që fitohet një herë, por një përballje që ndodh çdo ditë.
Historia na e tregon këtë. I njëjti njeri që mund të shkatërrojë, mund edhe të ndërtojë. I njëjti njeri që mund të urrejë, mund edhe të dashurojë thellë. Nuk ka një përgjigje të pastër sepse nuk ka një natyrë të pastër.
Ndoshta pyetja nuk duhet të jetë: “Çfarë është njeriu?”
Por: “Çfarë zgjedh të bëhet?”
Sepse në fund, natyra mund të jetë një pikënisje—por zgjedhja është ajo që na përcakton. Dhe kjo është ajo që e bën njeriun njëkohësisht të rrezikshëm… dhe të bukur.